Vlaanderen

Deontologisch kader voor FONS

In de nieuwe uitbetalingsomgeving van het Groeipakket werken 4 private uitbetalingsactoren en 1 publieke uitbetalingsactor dagelijks voor een juiste, volledige en zo automatisch mogelijke uitbetaling van het Groeipakket aan de gezinnen. In tegenstelling tot vroeger hebben de gezinnen vanaf 2020 vrije keuze over de uitbetalingsactor waar ze willen aansluiten. In sommige gevallen, en zeker voor nieuwe gezinnen, geldt dit al vanaf 2019. Het behoud van een kritiek aantal kinddossiers (minimaal 120.000) is één van de vergunningsvoorwaarden voor een private uitbetalingsactor. De financiering van de uitbetalingsactoren is tevens (gedeeltelijk) afhankelijk van de som uit te keren Groeipakkettoelagen en dus, onrechtstreeks, van het aantal aangesloten gezinnen. 

In deze omgeving doet elke uitbetalingsactor inspanningen om gezinnen te informeren, kwaliteit te bieden in de behandeling van de gezinnen en haar diensten bekend te maken aan het publiek. De wijze waarop dit gebeurt, verschilt uiteraard voor elke actor en alle actoren ondernemen actie, meestal in de vorm van informatieverstrekking en dienstverlening.

Via signalen bij de klachten- en bemiddelingsdienst van VUTG, veelal vanwege gezinnen maar ook via signalen van uitbetalingsactoren die geconfronteerd worden met de wijze waarop collega’s hun acties ondernemen, zijn er ondertussen al een aantal vragen ontstaan over de wijze waarop het informeren van gezinnen, het werven en aansluiten in sommige gevallen verloopt. Vandaag ontbreekt een tegenstelbaar kader om hierover te overleggen en, desgevallend, een standpunt in te nemen.

VUTG heeft als opdracht om het uitbetalingslandschap te organiseren en vorm te geven (art. 5 van het VUTG-decreet1). Om te anticiperen op de vrije keuze van gezinnen vanaf 2020 en om de wijze waarop de gezinnen geïnformeerd en aangesloten worden te stroomlijnen zonder evenwel in te grijpen in de vrijheid van de uitbetalingsactoren om hun diensten kenbaar te maken en te verlenen, creëren we een deontologisch kader. Dit deontologisch kader dient als basis voor alle private uitbetalingsactoren en wordt als richtlijn beschouwd voor de sector, op 18 juni 2019 door de raad van bestuur van het VUTG goedgekeurd. Het deontologisch kader biedt de basislijn voor het handelen van de private uitbetalingsactoren in de dienstverlening aan gezinnen, in het kader van hun rol in het gezinsbeleid.  

Deontologisch kader FONS  

§1 Definities:

  1. Begunstigde: de begunstigde, zoals vermeld in artikel 3, §2, groeipakketdecreet.
  2. Gemiste kinderen: alle kinderen die recht hebben op toelagen in het kader van het gezinsbeleid, maar deze niet ontvangen.
  3. Gezinsbeleid: gezinsbeleid, zoals vermeld in artikel 2, 5°, VUTG-decreet.
  4. Groeipakketdecreet: het decreet van 27 april 2018 tot regeling van de toelagen in het kader van het gezinsbeleid.
  5. VUTG-decreet: decreet van 7 juli 2017 tot oprichting van een publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Vlaams Agentschap voor de Uitbetaling van Toelagen in het kader van het Gezinsbeleid, tot vaststelling van vergunningsnormen voor private uitbetalingsactoren en tot wijziging van het decreet van 30 april 2004 betreffende de oprichting van het intern verzelfstandigd agentschap met rechtspersoonlijkheid Kind en Gezin.
  6. Uitbetalingsactor: de private uitbetalingsactor voor het Groeipakket, vergund door Opgroeien (gewezen Kind en Gezin).  

§2 Deontologische code Vlaamse overheid

Ingevolge artikel 11, VUTG-decreet, organiseert het VUTG de publieke uitbetalingsfunctie van toelagen in het kader van het gezinsbeleid. Bijgevolg werd FONS in de schoot van het VUTG opgericht.

De deontologische code voor de personeelsleden van de Vlaamse overheid (omzendbrief BZ 2011/6) is dan ook van toepassing op FONS. Dit kader bevat de algemene principes, regels en afspraken die een Vlaams ambtenaar moet in acht nemen bij de uitoefening van zijn functie.

Onderstaande code vult de deontologische code van de Vlaamse overheid enkel aan met specifieke bepalingen. De deontologisch code voor FONS verfijnt aldus de regels en afspraken van de deontologische code van de Vlaamse overheid zonder die te versoepelen. De deontologische code van FONS moet dan ook samen met de deontologische code van de Vlaamse overheid worden gelezen. Integriteitsdilemma’s worden zowel getoetst aan de inhoud en draagwijdte van de code van de Vlaamse overheid als aan de specifieke code van FONS.  

§3 Doel deontologische code

Deze deontologische code legt een deontologisch kader op die FONS dient na te leven bij het uitvoeren van haar rol in het gezinsbeleid, uitgetekend door de Vlaamse overheid. Van FONS worden hoge ethische standaarden verwacht in zijn handelen naar de cliënten van het Groeipakket, de andere uitbetalingsactoren en derden. Het respecteren van deze ethische standaarden moet bijdragen aan de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van de hele sector.  

§4 Verhouding met de bestaande regelgeving

De deontologische code wordt overeengekomen en opgelegd in uitvoering van art. 5 van het VUTG-decreet.

Naast de toepassing van deze deontologische code blijft FONS gebonden door de bepalingen in de bestaande regelgeving zoals: het groeipakketdecreet, het VUTG-decreet, de Algemene Verordening Gegevensbescherming en andere toepasselijke regelgeving.  

§5 Integer handelen

FONS gedraagt zich integer. Hierbij is het belangrijk dat FONS niet enkel naar de letter van de wet handelt, maar belang hecht aan de geest van de wet. Ethiek gaat verder dan de letterlijke bepalingen van de wet en dient door FONS zo te worden geïnterpreteerd. Verder bezit FONS persoonlijke en professionele kwaliteiten die beantwoorden aan de hoogste normen van eerlijkheid en loyaliteit. Dilemma’s dienaangaande kunnen afgetoetst worden via de klachtendienst van VUTG.  

§6 Discretieplicht

FONS is gebonden door een discretieplicht. FONS moet beschikken over de uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene om zijn gegevens met derden te delen, tenzij de regelgeving of specifieke machtigingen dit anders regelen. Wanneer FONS dossiersituaties gebruikt ten behoeve van vorming en opleiding, zal hij alle persoonlijke gegevens anonimiseren.  

§7 Aansluiting bij FONS

Een (toekomstig) begunstigde kan enkel op basis van een geldige aanvraag bij FONS worden aangesloten. Een geldige aanvraag is elke wilsuiting van een (toekomstige) begunstigde; concreet het schriftelijk of elektronisch doorsturen van een gegeven aan FONS met het oog op het verkrijgen van een van de toelagen van het Groeipakket.

Elke aansluiting van een (toekomstig) begunstigde bij FONS wordt bewezen door het schriftelijk of elektronisch doorgestuurd gegeven waaruit de keuze van de (toekomstig) begunstigde ondubbelzinnig blijkt. Ook de uitdrukkelijke toestemming van de (toekomstig) begunstigde om zijn gegevens met derden te delen blijkt uit dit document, behoudens de uitzondering vermeld in § 5. Indien FONS niet beschikt over dergelijk document, kan de FONS: de (toekomstig) begunstigde niet bij hem aansluiten, geen enkele toelage in het kader van het gezinsbeleid aan de (toekomstig) begunstigde uitbetalen, de gegevens van de (toekomstig) begunstigde niet met derden delen.

Geen enkele (toekomstig) begunstigde wordt buiten zijn wil om of zonder zijn expliciete toestemming bij FONS aangesloten, behoudens de bepalingen in §9.

FONS koppelt geen voordelen aan de aansluiting van een (toekomstig) begunstigde, noch voor zichzelf, de (toekomstig) begunstigde of een andere natuurlijke persoon of rechtspersoon. Deur-aan-deur aansluiting is verboden. De verkoop van dossiers tussen FONS en de uitbetalingsactoren is eveneens verboden.  

§8 Toekenning startbedragen

FONS kan pas overgaan tot het aansluiten van de begunstigde en het betalen van het startbedrag wanneer die beschikt over een geldige aanvraag en conform de decretale bepalingen en gemaakte afspraken. Zo mag een aanvraag tot voorafbetaling van het startbedrag geboorte pas na vijf maanden zwangerschap worden ingediend. Een aanvraag die te vroeg of zonder medisch getuigschrift is ingediend mag niet leiden tot het, op dat moment, aansluiten van de begunstigde.

Wanneer de toekomstige begunstigde bij meerdere uitbetalingsactoren en FONS een geldige aanvraag om voorafbetaling van het startbedrag indient, is de uitbetalingsactor die de betaling ervan het eerst finaliseert in de Groeipakketapplicatie de bevoegde uitbetalingsactor.  

§9 Gemiste groeipakketten

Op basis van artikel 4, lid 2, 2°, VUTG-decreet is FONS exclusief bevoegd om proactief het recht op toelagen in het kader van het gezinsbeleid voor de potentiële gemiste groeipakketten te onderzoeken. Wanneer een private uitbetalingsactor deze opdracht m.b.t. de gemiste groeipakketten (mee) zou opnemen, handelt deze zichtbaar in naam van FONS. Bij de automatische toekenning van het recht, informeert de uitbetalingsactor de begunstigde altijd zichtbaar en duidelijk over zijn mogelijkheid om bij één van de vijf actoren aan te sluiten.  

§10 Onderhouden van expertise

FONS dienst steeds over de nodige competenties en kennis te beschikken met betrekking tot de sector en het gezinsbeleid dat de Vlaamse overheid wenst te voeren. Verder onderhoudt en versterkt FONS zijn expertise, waarbij hij rekening houdt met de steeds veranderende context van het Vlaamse gezinsbeleid.  

§11 Informatie verspreiden

FONS is verplicht om correcte en volledige inlichtingen aan de (potentiële) begunstigde te verschaffen zodat die al zijn rechten en plichten probleemloos kan uitoefenen. Terwijl FONS informatie verstrekt of verspreidt, vermeldt die, in het bijzonder, dat de (potentiële) begunstigde vrij kan kiezen voor één van de vijf uitbetalingsactoren.   Verder kan FONS zijn diensten bekend maken op voorwaarde dat deze op een objectieve en waardige wijze zijn voorgesteld zonder de reputatie van zijn sectorgenoten te schenden.  

§12 Samenwerking met partners uit het gezinsbeleid

Met het oog op een geïntegreerd gezinsbeleid is samenwerking tussen uitbetalingsactoren en partners uit het gezinsbeleid essentieel. Opportuniteiten liggen in het samen meer betekenen voor ouders en hun kinderen via wederzijds informeren over en toeleiden naar elkaars expertise en aanbod. Toeleiden alsook het delen van gegevens gebeurt steeds in overleg met de klant, behoudens de bepaling in §6. Specifiek voor opvoedingsvragen en/of gezinsondersteuning wordt toegeleid naar partners van het lokale samenwerkingsverband Huis van het Kind, naar lokale medewerkers van het agentschap Opgroeien (vroegere Kind en Gezin) of een andere competente partner. Het volledige aanbod aan competente partners wordt steeds op een neutrale, transparante en objectieve manier in kaart gebracht, met respect voor de keuzevrijheid van de betrokkene.

Om een goede samenwerking te bevorderen worden het uitwisselen van lokale contactgegevens, het correct communiceren en een respect voor elkaars competentie en opdracht voorop gesteld. FONS streeft een samenwerking na met de Huizen van het Kind, rekening houdend met krijtlijnen die in onderling overleg vastgelegd zijn.  

§13 Eerbied / Discriminatie

FONS zal ten alle tijden de fundamentele rechten van de persoon en groepen van personen, namelijk: hun vrijheid, waardigheid, privacy, autonomie en integriteit eerbiedigen en verdedigen. Verder zal de uitbetalingsactor iedereen op een gelijke manier behandelen zonder enige vorm van discriminatie op grond van: afkomst, cultuur, geslacht, taal, vermogen, geboorte, overtuiging of seksuele geaardheid.  

§14 Budget voor gadgets

Er worden vanaf 18/06/2019 geen middelen besteed aan gadgets.  

§15 Betwisting

FONS of een begunstigde die een ervaren of gemelde praktijk in strijd met deze deontologische code wil aankaarten, kan dit doen bij de klachten- en bemiddelingsdienst van het VUTG. De klachten- en bemiddelingsdienst zal een met redenen omklede beslissing nemen inzake de gemelde situatie. Bij betwisting van deze beslissing kan de betrokken actor aan de raad van bestuur vragen om een uitvoeringsrichtlijn terzake aan te nemen die bindend is voor de uitbetalingsactoren.

  • 1. Decreet van 7 juli 2017 tot oprichting van een publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Vlaams Agentschap voor de Uitbetaling van Toelagen in het kader van het Gezinsbeleid, tot vaststelling van vergunningsnormen voor private uitbetalingsactoren en tot wijziging van het decreet van 30 april 2004 betreffende de oprichting van het intern verzelfstandigd agentschap met rechtspersoonlijkheid Kind en Gezin
Datum van publicatie
Datum van afkondiging
Top